Parafia została erygowana 7 IV 1537 r., przez bpa chełmskiego Jakuba Buczackiego. Prawdopodobnie przestała funkcjonować w 2 poł. XVI wieku. zajęta przez innowierców. Wznowiła swoją działalność w 1640 r. Miejscowość poprzednio należała do parafii Łabunie. W okresie przynależności do diecezji chełmskiej wchodziła w skład dekanatu grabowieckiego.

Po włączeniu do diecezji lubelskiej początkowo była w dekanacie tyszowieckim, a od r. 1865 w tomaszowskim. Została uposażona przez rodzinę Dzierążyńskich. W r. 1657 dzięki zapisowi Komorowskich można było przy kościele wybudować szpital dla ubogich (na 2 osoby). W w. XVI istniał zapis Stanisława Dzierążyńskiego, gdzie jest mowa o uposażeniu szkoły, jednak trudne jest podanie dokładniejszych danych o tej instytucji. Do r. 1875 teren Dzierążni zamieszkiwali w niewielkiej liczbie unici. Od r. 1828 posiadali oni swój kościół.

Ciężkim okresem w dziejach par. była II wojna światowa. W czasie różnego rodzaju akcji eksterminacyjnych zginęło 215 parafian, a w roku 1943 wysiedlono Majdan Sielec, Budy i Hutę Dzierążyńską.

Pierwszy kościół drewniany wybudowano w r. 1537 z fundacji Macieja, Stanisława i Tyburcjusza Dzierążyńskich, właścicieli wsi. Drugi drewniany zbudowany w r. 1639, z fundacji Andrzeja Kluszowskiego; spalony 1648 przez Kozaków, później odbudowany pw. Zwiastowania NMP, Znalezienia i Podwyższenia Krzyża Świętego. W marcu r. 1714 został on ponownie spalony przez Kozaków, ocalała jedynie dzwonnica i w niej urządzono tymczasową świątynię.

Obecna świątynia parafialna pw. Wniebowzięcia NMP i św. Mikołaja, wybudowana prawdopodobnie w latach 1769-1774 z fundacji Antoniego Węgleńskiego, dziedzica wsi i pisarza bełskiego, przy znacznej pomocy proboszcza Jakuba Wołkiewicza. W r. 1817 pożar zniszczył wnętrze kościoła, restaurowany, wykonano nowy dach, w r. 1858 konsekrowany przez bpa Walentego Baranowskiego. W r. 1902 ponownie w kościele wybuchł pożar. W r. 1905 został odnowiony i wtedy dobudowano przedsionek. W latach 1904-1913 nastąpiła budowa wszystkich ołtarzy i sprowadzenie do nich obrazów. W latach 2008-2012 gruntownie odnowiony.

Cmentarz grzebalny

1. Cmentarz rzymskokatolicki, dawniej także greckokatolicki w Dzierążni, czynny, założony na pocz. w. XIX, w kształcie wydłużonego czworoboku o pow. 2,15 ha, podzielony na kwatery, ogrodzony metalową siatką przy metalowych słupach

2. Cmentarz przykościelny, dawniej także grzebalny w Dzierążni, nieczynny, funkcjonował do pocz. w. XIX

Kapłani zmarli pochowani na cmentarzu parafialnym:
ks. Mikołaj Garlicki, ks. Zdzisław Łukowiec (+2007)

Kaplice na terenie parafii

1.Kościół filialny, pw. Bożego Miłosierdzia, w Dąbrowie, budowa rozpoczęta w latach 90-tych ub. w., poświęcony, 20 sierpnia 2000 r., przez bpa zamojsko-lubaczowskiego Jana Śrutwę.

Odpust: Niedziela Miłosierdzia Bożego

2. Kaplica na cmentarzu grzebalnym, murowana. Od r. 1828 był tu kościół unicki (filia parafii komarowskiej). Z biegiem lat przejęli go łacinnicy. Na początku w. XX był w bardzo złym stanie, dlatego został rozebrany, a prezbiterium w r. 1934 przerobiono na dzisiejszą kaplicę grobową rodziny Makomaskich. Kwadratowe, z pilastrami na narożach i gzymsem pod okapem; dach dwuspadowy, z nowym przyczółkiem od frontu, kryty blachą.

Kapłani, którzy pracowali w parafii

Proboszczowieks. Józef Bucior (1991-1998), ks. Jerzy Rzeszowski (1998-2015), ks. Czesław Gołdyn (2015-2024)

Wikariuszeks. Tadeusz Maciejko (2006)

Kapłani, zakonnicy i zakonnice pochodzący z parafii

ks. Józef Huzar (archidiec. lubelska), ks. Witold Łopuch (archidiec. lubelska), + ks. Zdzisław Łukowiec (archidiec. lubelska), ks. Józef Baran SAC, ks. Lucjan Kaczor, o. Józef Koszarny OFM Cap, ks. Stanisław Opiela TJ, ks. Wacław Oszajca TJ

Pozostałe parafie dekanatu Tomaszów Północ

Cały dekanat Tomaszów Północ — adresy, telefony i strony parafii →